Welke soorten? 2018-01-02T20:57:50+00:00

Welke soorten?

Op tal van websites en in allerlei documenten zijn korte of langere overzichten te vinden van invasieve exoten, wereldwijd en in Nederland. Een formele lijst met invasieve exoten in Nederland is er echter nog niet. Wel heeft Nederland sinds augustus 2016 te maken met de Europese Unielijst, waarop 37 soorten staan waarvoor Europese regels gelden. Voor Nederland zijn anno 2016 onderstaande lijsten het meest relevant:

Alle exoten in Nederland (2172 soorten)
Op de website van het Nederlands soortenregister wordt alleen gesproken over ‘exoten’, niet over invasieve exoten. Welke exoten als invasief worden aangemerkt, is niet duidelijk.
De exoten worden onderscheiden op basis van de tijd die ze in Nederland gevestigd zijn. Er zijn volgens het Nederlands soortenregister:

  • 233 soorten die langer dan 100 jaar gevestigd zijn
  • 649 soorten die tussen 10 en 100 jaar hier gevestigd zijn
  • 315 soorten die minder dan 10 jaar hier gevestigd zijn
  • 975 soorten die incidenteel worden geïmporteerd, maar die zich niet voort zouden planten (niet gevestigd)

Van de 36.214 soorten die in Nederland gevestigd zijn, worden er dus 1197 aangemerkt als gevestigde exoot.
Het zou echter een misverstand zijn om de 975 soorten op de laatste lijst als irrelevant te beschouwen. Een voorbeeld is de tijgermug (Aedes albopictus), die in die lijst staat. Het is de vraag of dat terecht is. Het feit dat de tijgermug in augustus 2016 op verschillende plekken in Veenendaal gesignaleerd is, wijst er op dat daar voortplanting heeft plaatsgevonden. Ook andere soorten op die laatste lijst zouden zich best wel eens kunnen gaan voortplanten, mede vanwege de klimaatverandering.
De website van het Nederlands soortenregister vermeldt uitdrukkelijk dat de lijsten een eerste versie vormen, die voor verdere verbetering vatbaar zijn.

Lijst expertpanel 2015 (90 soorten)
In opdracht van het ministerie van Economische Zaken beoordeelden een aantal experts welke invasieve exoten in Nederland de meeste effecten hebben op biodiversiteit, ecosystemen en economie. Zij kregen daarvoor een ‘voorselectie’ van 152 soorten. De onderzoekers stelde hieruit uit een lijst op van 90 soorten die volgens hen in aanmerking komen voor een nationaal gecoördineerde aanpak.

Nader te onderzoeken soorten (65 soorten)
Naast de lijst van 90 soorten maakten de experts een lijst van 65 soorten die niet in de voorselectie zaten, maar volgens hen wel nader zouden moeten worden onderzocht.

Veldgids invasieve waterplanten (20 soorten) en convenant waterplanten (13 soorten)
In 2010 heeft de toenmalige Plantenziektenkundige Dienst een veldgids uitgebracht met daarin de 20 meest riskante invasieve exotische waterplanten: de Veldgids invasieve waterplanten in Nederland.
Ter bescherming van de biodiversiteit in water hebben het ministerie van Economische Zaken, de Unie van Waterschappen en partijen uit het bedrijfsleven in 2010 een convenant opgesteld. Hierin zijn afspraken gemaakt over soorten die niet meer worden verhandeld (6 soorten) en planten die alleen mogen worden verhandeld als zij zijn voorzien van een waarschuwing aan consumenten (7 soorten).

Europese Unie lijst (37 soorten)
Per 3 augustus 2016 geldt een Europees verbod op bezit, handel, kweek, transport en import van een aantal schadelijke exotische planten en dieren. Deze soorten staan op de zogenaamde Unielijst. De lijst omvat 37  planten- en diersoorten, die in de Europese Unie door alle lidstaten gecoördineerd moeten worden aangepakt.Dat betekent: een verbod op invoer, kweek en handel, een plicht tot uitroeiing en een plicht tot beheersing van populaties die niet uitgeroeid kunnen worden. De lijst zal regelmatig worden aangevuld met nieuwe soorten die een bedreiging vormen voor de biodiversiteit in Europa.
Niet elke exoot die schadelijk is in Nederland of andere delen van de EU staat op de Unielijst. Het kan zijn dat er nog geen risicobeoordeling voor die soort is gemaakt die voldoet aan de EU-criteria. Een andere reden kan zijn dat een meerderheid van de lidstaten tegen opname van de soort op de Unielijst is.

Enkele andere lijsten zijn:

  • Top 100 of the worst invasive species of Europe (Delivering Alien Invasive Species Inventories for Europe, DAISIE). DAISIE beheert een website, die gegevens samenbrengt over biologische invasies in Europa. De site geeft informatie over meer dan 12.000 invasieve exoten, waaronder de top 100 van de meest schadelijke. Een groot internationaal team met experts update de database voortdurend.
  • Top 100 of alien species threatening native biodiversity in Belgium (Belgium Forum on Invasive Species, BFIS). BFIS beheert een – voornamelijk Engelstalige – website met veel, heldere en goed toegankelijke informatie. Als buurland is deze informatie ook zeer relevant voor de (toekomstige) Nederlandse situatie. Elke soort is daarbij ingedeeld in een risicocategorie, op basis waarvan men prioriteiten kan stellen in de aanpak.